تبريز « شهر قهرمان » در فصل پيش به حق تقدم مردم رنجديدهء كرمان در نهضت مشروطه‌خواهى اشاره كرده و نوشته‌ايم كه چگونه پس از كشته شدن ناصر الدين شاه كه قاتل او يك نفر كرمانى بوده ، عده‌اى از فرزندان دلير و از جان گذشته آن شهر قهرمان در برابر ظلم و ستم ركن الدوله به پا خواستند . و چگونه سرانجام به دست محمد على ميرزا وليعهد آن روز ، شربت شهادت نوشيدند و در راه عقيده و آرمان مقدس خود جان سپردند . اين مردان آزاده يعنى حاج شيخ احمد روحى و ميرزا آقا خان كرمانى و ميرزا حسن خبير الدوله را بايد پيشاهنگان انقلاب آرام و تغيير رژيم سياسى ايران دانست . پس از كرمان ، تهران به كوشش و فعاليت برخاست و چنان‌كه ديديم با خون پاك جوانان و فرزندان دلير خود نهال آزادى را سيراب كرد . مقارن قيام تهران ، در بعضى از شهرستان‌ها نيز جنب‌وجوش و فعاليت‌هايى به چشم مىخورد كه مهمتر از همه نهضت مردم دلير تبريز و آزادىخواهان رشت بود . اما تبريز كه سال‌ها وليعهد را در دامان خود پرورانده بود ، دومين هدف و يا شايد اولين هدف محمد على شاه براى سركوب كردن آزادى و آزادىخواهى به شمار مىآمد . در آن شهر نيز مانند تهران ، روحانيون مرتجع و عناصر ضد آزادى در كنار نيروى دولتى به سردارى رحيم خان و عده‌اى از افسران روسى صف به هم فشرده و نيرومندى در برابر آزادىخواهان تشكيل داده بودند و روز دوم تيرماه كه در پايتخت نيروهاى آزادى و ضد آزادى در برابر يكديگر صف‌آرايى كردند ، آزادىخواهان قربانىهاى زيادى دادند . در آن شهر نيز ميان نيروهاى دولتى و روحانيون مرتجع و افراد و عناصر طرفدار آنان كه در محلات دوچى ( شتربان ) و سرخاب و باغميشه و ششكلان متمركز بودند . و نيروى مليون و مشروطه‌خواهان تبريز كه قرارگاه مهم آنان محلات خيابان و اميرخيز و نوبر بود ، زدوخورد آغاز گرديد و نيروهاى ضد آزادى بر سر مجاهدين تاختند . از سران مجاهدين ، ستار خان و يارانش در محله اميرخيز و باقر خان و مجاهدين نوبر و خيابان در محله‌ى خيابان سنگر بسته بودند . سربازان رحيم خان از خارج شهر و تپه‌هاى دوچى تيراندازى و تصور مىكردند كه در مدت دو سه ساعت مقاومت آزادىخواهان مجاهد را درهم خواهند شكست . از طرف ديگر وصول تلگراف محمد على شاه از تهران خطاب به مير هاشم دوچى سردسته روحانيون مرتجع كه ذيلا نقل مىشود بر دليرى و اميدوارى نيروهاى ضد آزادى افزود چنين تصور كردند كه چون تهران قهرمان به زانو درآمده تبريز هم به آسانى تسليم خواهد شد . تلگراف محمد على